Erik Gerritsen
Secretaris-generaal, Ministerie van VWS

Geef ervaringsdeskundige patiënten een prominente positie!

“Ga ervan uit dat het allemaal al kan, op die ene procent na. Dan kan 99% van de innovaties dus al worden toegepast om de juiste zorg op de juiste plek te krijgen.” Aldus Erik Gerritsen, secretaris-generaal van het ministerie van VWS, in zijn ‘systeemtherapeutische’ sessie op het Ingendael Discours 2019.

Waarom is het zo ingewikkeld om de juiste zorg op de juiste plek te krijgen, vraagt Erik Gerritsen zich hardop af. “Iedereen is het eens over die visie en het kan met technologie die inmiddels is bewezen. Er zijn een aantal belemmeringen, dat is waar, maar dat is maar een klein onderdeel van het geheel. Voor 99% kan het al.” Hij deelt cijfers over de vergrijzing, die de urgentie om te veranderen voor de zorg glashelder maken. In 2040 is het aantal 75-plussers ten opzichte van dit jaar met 86% gestegen en het aantal 90-plussers met 151%. De krapte op de arbeidsmarkt voelen zorginstellingen nu al. “Als we niets doen, dan is de zorg straks niet meer te organiseren. We moeten dus een versnelling krijgen in het bieden van de juiste zorg op de juiste plek.”

Waar staat dat
Het goede nieuws is volgens Gerritsen dat er inmiddels talloze voorbeelden zijn van innovatieve zorg, die veelal wordt verleend bij de patiënt thuis. “Die voorbeelden zijn bovendien bewezen, het is niet meer een enkele toepassing in een enkele regio. Het is een onderstroom die aan het aanzwellen is, maar het is nog geen bovenstroom. De grote uitdaging is hoe we gaan opschalen.” Bureaucratie staat opschaling vaak in de weg en dat is meestal niet nodig, stelt hij: “Veel regels bestaan niet eens of ze zijn niet door het ministerie, maar door instellingen zelf gemaakt. Als je ze zelf hebt gemaakt, dan kun je ze ook afschaffen. Ik daag jullie uit om dat te doen, onder het motto #waarstaatdat. En als je er niet uitkomt, dan kun je het ministerie om hulp vragen.”

Ingendael Discours 2019 - 385.jpg

Niet innoveren, maar implementeren
Henk Gerla, lid raad van bestuur Zorg en Zekerheid, merkt op dat ziekenhuizen vaak het wiel opnieuw uitvinden. “En dat terwijl de meeste ziekenhuizen te klein zijn om zelfstandig te kunnen innoveren. Het zou beter zijn als ze in plaats daarvan zouden zoeken naar innovaties die elders al bewezen zijn.” In dat kader neemt hij zich voor om samen met Diabeter te onderzoeken hoe het is gesteld met de diabeteszorg in de kernregio van Zorg en Zekerheid, zodat deze waar nodig verbeterd kan worden. Elza den Hertog, lid raad van bestuur Gelre Ziekenhuizen, reageert: “We mogen als ziekenhuis inderdaad wel meer om ons heen kijken naar wat er al is aan effectieve en bewezen toepassingen. Ik ga daarnaar op zoek, want innovaties kunnen ons ondersteunen in de transitie die we doormaken van het verplaatsen van zorg naar waar die het beste past.”

 

Suikertax
Erik Gerritsen benadrukt dat de zorgsector veel zelf kan doen om de juiste zorg op de juiste plek te krijgen. Een aantal aanwezigen ziet echter wel een grotere rol voor de Rijksoverheid. Bijvoorbeeld in het bevorderen van een gezonde leefstijl. Henk Gerla oppert de introductie van een suikertax maar dit is niet zo simpel als het lijkt zo stelt Erik Gerritsen. Wat je er ook van vindt en hoe effectief het ook mogelijk zou kunnen zijn, op dit moment is het politiek niet realistisch en voor de belastingdienst niet haalbaar. Volgens Nicole Kort, arts en ervaringsdeskundige, is een suikertax niet nodig: “Het is zinvoller om positief gedrag te stimuleren. Zorg er bijvoorbeeld voor dat gezond eten weer goedkoper wordt, door de verhoging van de BTW op groente en fruit terug te draaien.”

Honoraria bevriezen
Er zijn altijd gevestigde belangen die een verandering tegenhouden, zo ook in de zorg. Erik Gerritsen roept op om deze belangen niet te negeren, maar ze juist te benoemen en te respecteren. Sandra Timmermans, lid raad van bestuur Antonius Zorggroep, geeft een voorbeeld uit haar praktijk: "Wij leggen momenteel, samen met De Friesland Zorgverzekeraar, de laatste hand aan een 3-5 jaarscontract. Het uitgangspunt hierbij is geen groei in omzet. Dit betekent dat ook in het contract met ons MSB het uitgangspunt zal zijn geen groei en bevriezing op het huidige omzetniveau. Dat geeft rust om de grote verandering die we willen inzetten, daadwerkelijk voor elkaar te krijgen. Specialisten kunnen gaan afschalen, zonder dat dat de komende drie jaar invloed heeft op hun inkomen.” Dat er na drie jaar iets zal veranderen, is duidelijk, zegt ze ook: “Niemand is naïef, iedereen weet dat dit de eerste stap is om aan het Hoofdlijnenakkoord bij te dragen.”

Aan de slag
Erik Gerritsen sluit de sessie af met de oproep om bij de majeure veranderingen die de zorg te wachten staan, ervaringsdeskundige patiënten een prominente positie te geven. “Niet in een cliëntenraad, maar als volwaardige partner in het veranderingsproces. Dat helpt enorm om de bedoeling scherp te houden.” Hij daagt de aanwezige bestuurders uit om daadwerkelijk aan de slag te gaan met de inspiratie die zijn opdeden op dit Ingendael Discours: “U heeft de mogelijkheden en de verantwoordelijkheid om echt iets te veranderen. Ik vind eigenlijk dat je niet meer naar dit soort bijeenkomsten mag als je daarna overgaat tot de orde van de dag. De inzichten die wij hier opdoen, zijn te waardevol om niet te gebruiken.”

"We moeten een versnelling krijgen in het bieden van de juiste zorg op de juiste plek."

Organisatie

Een initiatief van:

Over Blommestein Groep
Blommestein Groep ontwikkelt geïntegreerde ontmoetingsconcepten voor het duurzaam verbinden van publieke en private organisaties op het hoogste niveau. We richten ons hierbij op het op structurele en dynamische wijze informeren en enthousiasmeren van topbestuurders, topambtenaren en professionals met als doel draagvlak te creëren voor vernieuwing door:

•       het vergroten van betrokkenheid
•       het opbouwen van vertrouwen en
•       het mobiliseren van creativiteit